We see each other

Jen Liu (1976)

Deze kunstenaar toont alleen de achterkanten van vrouwenhoofden. Hun haar vormt opvallende, fantasierijke vormen, geïnspireerd op kapsels uit de late Qing-dynastie.


Achter deze beelden schuilen de verhalen van Chinese migrantenvrouwen uit de 19e eeuw, die San Francisco binnenkwamen door nieuwe identiteiten aan te nemen. Daarmee lieten zij hun verleden achter zich en werden zij deel van een generatie van wie de echte geschiedenis nooit is vastgelegd.

Lara Schnitger (1969)

Het uitbundige en humoristische werk van kunstenaar en ecofeminist Lara Schnitger gaat direct in op vragen rond de positie van vrouwen, gendernormen en ongelijkheid. Ze combineert materialen die vaak als ‘vrouwelijk’ worden gezien – zoals textiel – met de ‘mannelijke’ logica van constructie, door gebruik te maken van een houten structuur.

Vera Gulikers (1991)

In haar sculpturen bevraagt Gulikers hoe de (kunst)geschiedenis – die lange tijd door mannen werd gedomineerd – vrouwen vooral heeft afgebeeld als onderwerp, en niet als maker.

In dit zelfportret verandert haar haar in een dweil, waarmee ze het beeld van de mannelijke kunstenaar als icoon samenbrengt met het verouderde idee van de vrouw als huisvrouw. Met humor eist ze haar plek in de kunstgeschiedenis op – en stelt ze de vraag wie er eigenlijk geacht wordt schoon te maken.

Jeroen van den Bogaert (1995)

Dit wandkleed onderzoekt hoe mannelijkheid door de tijd heen is verbeeld. Van Napoleon te paard tot hedendaagse jonge mannen in conflictsituaties: verschillende beelden komen samen in één compositie.

De aanwezigheid van politieagenten in blauwe uniformen benadrukt het spanningsveld tussen orde en verzet. Opvallend is dat alleen mannen worden weergegeven.

Het werk roept vragen op over hoe ideeën over mannelijkheid ontstaan en ons blijven vormen. Welke rol spelen macht, avontuur en groepsdynamiek? En hoe verhouden deze beelden zich tot onze huidige opvattingen over identiteit en gedrag?

Ghada Amer (1963) en Reza Farkhondeh (1963)

Ghada Amer herclaimt het vrouwelijke perspectief in de kunstgeschiedenis door borduurwerk – traditioneel gezien als “vrouwelijk” – te combineren met schilderkunst en zo een nieuwe beeldtaal te creëren.

Haar werk toont expliciete intimiteit in verfijnd borduurwerk, waardoor een spanningsveld ontstaat tussen kwetsbaarheid en kracht. Vrouwen zijn niet langer object van de mannelijke blik, maar onderwerp van hun eigen verlangen.

Dit werk nodigt uit tot reflectie: wie wordt bekeken, en wie kijkt? Is er ruimte voor vrouwelijke ervaringen van het lichaam, identiteit en verlangen – en hoe verhouden die zich tot bredere culturele verwachtingen?

Side Portrait Right: Restricted with Maria Nampijinpa Brown, 2014-2018, acryl op archival pigments prints

Hoewel het fotograferen van mensen gevoelig ligt binnen de Warlpiri-cultuur, zijn deze werken het resultaat van samenwerking. Aboriginal kunstenaars hebben over de foto’s van Patrick Waterhouse heen geschilderd, waardoor identiteiten worden verhuld en tegelijkertijd nieuwe lagen zichtbaar worden. De beelden laten zien én verbergen.

Tegen de achtergrond van de Australische geschiedenis van kolonisatie – gekenmerkt door landverlies, geweld en voortdurende discriminatie en ongelijkheid – reflecteren deze werken op zichtbaarheid en macht. Ze stellen de vraag: hoe kijken wij naar anderen, en hoe willen zij zelf gezien worden?

 Nges’rhodlweni: Is’memo 3, 2023, Giclée print on Hahnemühle FineArt Baryta 325 gsm paper

Zana Masombuka is een Zuid-Afrikaanse kunstenaar uit de Ndebele-gemeenschap. Ze brengt traditionele rituelen naar het heden.

In dit werk verschijnt ze als een ‘uitnodigende geest’ die mensen samenbrengt. Een megafoon bedekt haar gezicht en keert de aandacht naar binnen.
Haar lichaam is beschilderd met Ndebele-patronen – een eerbetoon aan haar voorouders en een manier om hun beeldtaal levend te houden. Ooit gebruikt als verborgen code onder koloniaal bewind, vertellen deze patronen een verhaal van veerkracht.

Door verleden en heden te verbinden, houdt de kunstenaar haar cultuur levend voor toekomstige generaties en deelt zij die met een wereldwijd publiek.

Prototype 3, 2023, inkjet print on Hahnemühle Photo Rag® Baryta

Op het eerste gezicht vallen de kledinglabels op, die de rug van deze persoon bedekken. Deze labels verwijzen naar de grote stroom afgedankte kleding, die vanuit het Westen naar Afrika wordt verscheept. Vaak gepresenteerd als donaties, maar veel ervan is onbruikbaar of wordt doorverkocht. Deze praktijk verdringt lokale textielindustrieën en veroorzaakt vervuiling van land en water.

Als je nog beter kijkt, dan onthullen de labels waar de stoffen zijn gemaakt. De kunstenaar laat zo een wereldwijde cyclus zien: geproduceerd voor westerse markten, afgedankt, en teruggebracht naar Zuid-Afrika, het thuisland van de kunstenaar. De labels maken de blijvende impact van postkoloniale systemen zichtbaar.

 I Wan'na Be Like You, 2024, HD video met geluid, digitale animatie loop, 12:44 min 

De makers van deze video bevragen het westerse idee van de ‘jungle’ als leeg land dat veroverd kan worden. Deze landschappen, ooit opgeëist door koloniale machten, werden in veel Europese botanische tuinen nagemaakt.

Met digitale middelen creëren de kunstenaars een virtuele jungle – een kunstmatige, vervreemdende ruimte. Een hybride geest beweegt zich erdoorheen, gevangen tussen verleden en toekomst.

De figuur danst op een nieuwe versie van het Jungle Book-nummer I Wan’na Be Like You van Disney. Dit bekende lied is bewerkt om de racistische ondertoon zichtbaar te maken en te reflecteren op de erfenis van het kolonialisme.

Agnes Martin as a Lady Bug Meditating on the Color Blue, 2020, hand gehaakte met verschillende vezels.

Dit lieveheersbeestje verwijst naar de bekende kunstenaar Agnes Martin (1912–2004). Wells Chandler verbeeldt haar opnieuw vanuit een transgenderperspectief: als iemand die zich vandaag de dag mogelijk als trans of non-binair zou identificeren.

De trollen Patricia en Liam zijn vernoemd naar familieleden. Na zijn coming-out ervoer Chandler afstand en vervreemding van hen; door hen een naam te geven blijven ze toch dichtbij.

De trollen bestaan uit een hoofd en een achterwerk – een gedeeld, universeel lichaamsdeel. Door deze speelse vorm te combineren met verwijzingen naar de kunstgeschiedenis, stelt Chandler een traditie ter discussie die hem vaak heeft buitengesloten. Met humor en warmte bevraagt hij een canon die wordt gedomineerd door witte, heteroseksuele mannen en maakt hij ruimte voor queer en transgender ervaringen.

Who allowed you to live beautifully?, 2024, Neon 

In eerste instantie voelt de vraag van dit werk persoonlijk – zelfs confronterend. De zin komt voort uit een verkeerd toegeschreven beeld dat viral ging tijdens de oorlog in Oekraïne. Het groeide uit tot een symbool van propaganda, frustratie en de kracht van fake news, en weerspiegelt jaloezie richting mensen die een ‘beter’ leven lijken te hebben.

Shebetko brengt een verborgen queer geschiedenis van Oekraïne aan het licht, via thema’s als herinnering, verlies en identiteit. Met fotografie en archiefmateriaal maakt hij uitgewiste verhalen opnieuw zichtbaar.
Simeiz, een dorp op de Krim, was ooit een bloeiende LGBTQ+-ontmoetingsplek, die duizenden bezoekers uit de regio aantrok.

Sinds de Russische bezetting in 2014 wordt deze plek bedreigd door homofobe wetgeving. Als deze verdwijnt, blijven alleen beelden over – een kwetsbaar spoor van een verloren gemeenschap.

 Teens Self-Portrait #1, 2023, silk, handprints and digital scans

Bonnie Ogilvie, half Nederlands en half Schots, gebruikt tartanpatronen om haar identiteit te verbeelden. Tartan werd traditioneel verbonden aan een specifieke streek of clan in Schotland. Hier verwijst het patroon naar de kunstenaar zelf: het is een zelfportret.

In dit werk kijkt ze terug op haar ervaring met dyslexie. Als kind gaven testen haar het gevoel anders te zijn en beoordeeld te worden. In dit tartan neemt ze de regie terug. Ze combineert teksten uit die testen met een geheim schriftsysteem dat ze voor haar dagboeken ontwikkelde – alleen door haarzelf te lezen.

Haar werk laat zien dat taal- en onderwijssystemen niet neutraal zijn. Ze bepalen wie als ‘vaardig’ wordt gezien en wie buiten de boot valt. Het pleit voor meer begrip voor verschillende manieren van denken en leren, en voor onderwijs dat flexibeler en ondersteunender is – en kinderen versterkt in plaats van beperkt.

(Stilleven met viool en kranteknipsels met zelfportretten van Schuhmacher en Hynckes, 1934-1938, olieverf op canvas

De voorwerpen op tafel kloppen niet met het perspectief. Dat valt op, omdat Dick Ket bekendstond als een perfectionist. Het geeft het schilderij een stille spanning.

De tafel lijkt naar achteren te wijken, alsof we door een raam kijken. Het kleed, vol plooien en vlekken, is heel zorgvuldig geschilderd. De linkeronderhoek is echter onaf. Ket was ernstig ziek en kon veel van zijn latere schilderijen niet voltooien.

Frozen, 2008, olieverf op canvas

Schilder Francien Krieg richt zich op ouder worden en de verbondenheid tussen leven en dood. Haar werk bevraagt hoe we naar ouderdom kijken en doorbreekt vaste ideeën over leeftijd.

Ze portretteert oudere vrouwen tegelijk kwetsbaar en krachtig. Hun lichamen dragen de sporen van de tijd, maar hun aanwezigheid is sterk. Door naar hun verhalen te luisteren, ontdekte Krieg dat velen zich van binnen nog steeds dezelfde jonge persoon voelen.
Ze heeft bewondering voor vrouwen die het ouder worden met trots en waardigheid omarmen – en ziet hen als een inspirerend voorbeeld voor ons allemaal.

 Surely Not Me With My Wrinkles? (Ik dochs net mei myn rimpels?), 2008, olieverf op canvas

“Ik? Met deze rimpels?” lacht de grootmoeder als de schilder haar vraagt te poseren.

Voor schilder Hanny de Beer liggen juist daar de verhalen: in rimpels, lijnen en littekens – sporen van lachen, verlies, zorg en vreugde.

Haar werk doorbreekt de schoonheidsidealen die door de media worden opgelegd. Het toont geen perfectie, maar het echte leven – zichtbaar geleefd, eerlijk en van waarde.

 The Girls from Ipanema - Rio de Janeiro, 2000, high-gloss C-print

Op het strand van Ipanema beweegt een groep vrouwen zich met een eigen stijl en rustige zelfverzekerdheid. Hun uitstraling verwijst naar het beeld uit de jaren zestig van The Girl from Ipanema. Dat lied introduceerde het beeld van een jeugdige, zorgeloze vrouw. Deze vrouwen dragen die culturele herinnering met zich mee – niet als nostalgie, maar als iets dat ze opnieuw interpreteren en zich eigen maken.

Het werk laat zien hoe leeftijd en ervaring identiteit vormen. En hoe mensen zichzelf blijven definiëren in de tijd, zowel individueel als samen.